Rozwój duchowy

Twoja droga do harmonii i szczęścia

Cnoty boskie, czyli ludzkie

Cnoty boskie, czyli ludzkie

Czy można sporządzić listę cnót niezbędnych do osiągnięcia oświecenia? Z pewnością nie jest to łatwe zadanie. Możemy się jednak pokusić o wyliczenie cnót potrzebnych do prowadzenia wartościowego i szczęśliwego życia, które wiedzie ku ostatecznemu przebudzeniu.

Przeczytałem wiele tekstów poświęconych cnotom ludzkiego charakteru, medytowałem nad tym zagadnieniem i sprawdzałem w praktyce swoje wnioski. Zajęło mi to trochę czasu, ale myślę, że mogę z czystym sumieniem przedstawić listę sześciu cnót podstawowych. Stanowią one niejako fundament do dalszego działania w sferze rozwoju duchowego.

Najbardziej zadziwiająca jest prostota i zwyczajność tych cnót. Ktoś mógłby powiedzieć, że praktyka duchowa wymaga posiadania niezwykłych talentów i cech. Prawda jest zupełnie inna. Wszyscy wielcy nauczyciele i mędrcy – niezależnie od kultury i religii, w jakich wyrośli – nauczają sześciu podstawowych prawd o ludzkiej naturze. Możemy zajrzeć do Biblii, Upaniszad czy Tao Te Ching; zapoznać się z naukami Sokratesa, Jezusa lub Buddy. Wszędzie znajdziemy to samo.

Oczywiście istnieją pewne rozbieżności. Każda religia czy filozofia różni się od innych w wielu szczegółach. Honor oznacza dla samuraja coś innego niż dla Platona; wiara jest czymś innym dla katolika i dla Einsteina; mądrość ma tyle definicji, ile gwiazd jest na niebie. Mimo różnic istnieje pewna grupa prawd uniwersalnych, które przewijają się we wszystkich tradycjach duchowych i u każdego mistrza.

Sześć cnót głównych

Wielu badaczy na przestrzeni wieków próbowało ułożyć katalog ludzkich wad i zalet. My, jako osoby zainteresowane doskonaleniem duchowym, szczególną wagę przykładamy do cnót ludzkiej natury. Spróbujmy więc zastanowić się nad kilkoma z najważniejszych.

Odwaga

Polega na umiejętności podejmowania dobrych decyzji mimo niesprzyjających okoliczności. Jest cnotą dwuznaczną, a przez to bardzo niebezpieczną. Powinna więc być pielęgnowana ze szczególną ostrożnością. Dlaczego tak jest? Ponieważ odwagę można wykorzystać zarówno w dobrym, jak i złym celu. Odwaga może być uznana za cnotę tylko wówczas, gdy służy w sprawach słusznych i sprawiedliwych. Konfucjusz powiedział: "Brakiem odwagi jest wiedzieć, co prawe, lecz tego nie czynić". Odważny człowiek, nawet jeśli się boi, nie pozwala sobie na wycofanie się, chociaż pojawiają się przeciwności. Umiejętność panowania nad strachem pozwala działać w każdej sytuacji.

Odwaga jest nie tylko niebezpieczną cnotą, ale również najważniejszą. To od niej bowiem wszystko się zaczyna. Dojście do jakiejkolwiek innej cnoty musi być poprzedzone odwagą. Jest ona potrzebna (w mniejszym lub większym stopniu) praktycznie do każdego działania, ponieważ zawsze wiąże się ono z pokonywaniem przeszkód. Cokolwiek obierzemy za swój cel, będziemy musieli walczyć (z kimś lub czymś), by osiągnąć sukces. Bez odwagi nawet nie spróbujemy podjąć wyzwania.

Umiar

W wielu religiach cnota ta jest rozumiana jako powściągliwość w dążeniu do odczuwania przyjemności zmysłowych. Umiar to także utrzymywanie równowagi w korzystaniu z dóbr materialnych (np. pieniędzy). W rzeczywistości oznacza coś więcej, a mianowicie umiejętność panowania nad sobą; kontrolowania swoich instynktów i popędów. Cnota ta pozwala kształtować charakter i uczy samokontroli niezbędnej w rozwoju duchowym. Hezjod powiedział, że "największym skarbem człowieka jest powściągliwy język, a największa przyjemność to posługiwanie się nim z umiarem". Podobnie jest ze wszystkimi elementami ludzkiego życia. Panowanie nad językiem, czynami, a nawet myślami i emocjami, prowadzi w praktyce duchowej do rozwoju kolejnych cnót, a wreszcie do ostatecznego przebudzenia.

Rozsądek

Oznacza umiejętność wykorzystania rozumu do wybierania właściwych środków prowadzących do określonego celu. Dzięki tej cnocie, zwanej również roztropnością, człowiek podejmuje bardziej słuszne decyzje i nie błądzi na ścieżce życia. Arystoteles wyróżniał dwa rodzaje roztropności: osobistą (związaną z powodzeniem życiowym człowieka) oraz polityczną (odgrywającą znaczącą rolę w realizowaniu dobra całego społeczeństwa). Podział jest o tyle istotny, że czasami zdajemy się "tracić głowę" w tłumie. O ile człowiek jako jednostka potrafi rozsądnie myśleć, w grupie idzie najczęściej "za stadem", jakby zapominał o tym, co ważne i dobre. Często nie pamiętamy o tym rozróżnieniu. Oba rodzaje arystotelesowskiej roztropności są ze sobą nierozerwalnie związane i nie powinniśmy o nich zapominać ani mylić ze strachem czy nadmierną ostrożnością. Zamiast tego nauczmy się używać ich na co dzień we właściwy sposób. Pozwolą nam skutecznie stosować zasady moralne i pokonywać wątpliwości, a co za tym idzie – doprowadzą do duchowej dojrzałości.

Sprawiedliwość

Oznacza uczciwe postępowanie niezależnie od okoliczności. Człowiek sprawiedliwy działa i podejmuje decyzje bezstronnie. Sprawiedliwość to cnota, która wymaga chyba najwięcej siły charakteru. Nie jest bowiem łatwo potraktować sprawiedliwie kogoś, kto wyrządził nam jakąś krzywdę. Prawość można więc zdefiniować jako postępowanie w zgodzie z rozumem; pozbawione niepewności i niezależne od emocji.

Mądrość

To coś więcej niż wspomniany wyżej rozsądek; wykracza poza umiejętność właściwego postępowania i podejmowania trafnych decyzji. Mądrość oznacza zrozumienie natury rzeczy; nie jest cechą intelektualną, więc nie powinno się jej porównywać z inteligencją. Źródłem mądrości jest rozsądek, ale do tego dochodzą jeszcze uczucia (wsłuchanie się w siebie i otaczającą rzeczywistość) oraz intuicja. Niektórzy nauczyciele duchowi twierdzą, że mądrość jest darem od Boga (np. w chrześcijaństwie św. Augustyn); inni (np. w filozofiach wschodu) postrzegają ją jako efekt doświadczeń zebranych na drodze życiowej i w wyniku praktyki duchowej. Nie ulega jednak wątpliwości, że mądrość można osiągnąć dzięki wytrwałej pracy nad sobą i samodoskonaleniu. Jej związek z rozwojem duchowym jest niepodważalny.

Równowaga

Jest ostatnią z cnót podstawowych i stanowi niejako umiejętność, a zarazem osiągnięcie. Oznacza zdolność do życia w harmonii i rozumienie jej natury. Równowagi nie można osiągnąć, jeśli wpierw nie zrealizuje się pozostałych pięciu cnót w stopniu mistrzowskim. W życiu codziennym przejawia się ona jako tzw. niewzruszoność – ideał wewnętrznego spokoju. Nie oznacza to bynajmniej obojętności na zło czy krzywdę. Równowaga jest stanem, w którym człowiek eliminuje ze swojego wnętrza nadmierne pragnienia oraz lęki (np. przed śmiercią). Równowaga jest cnotą najwyższą i oznacza harmonię oraz niezmierzoną siłę duszy.

***
Pielęgnuj cnoty, a będziesz się rozwijać; zlekceważ je, a utkniesz w jednym miejscu na bardzo długo. Niewielu ludzi rozumie naturę życia, lecz pielęgnowanie cnót nieodmiennie przybliża ich do tego zrozumienia.


Autor: Wojciech P. P. Zieliński
Założyłem tę stronę internetową, by pomóc wszystkim osobom, dla których liczy się uniwersalna duchowość. Nie taka, która nakłania do nienawiści i walki, lecz prawdziwa - skupiona na szczerych poszukiwaniach prawdy.


Zmień czyjeś życie na lepsze! Udostępnij:


Komentarze

Dołącz do nas

Zapisz się na listę, by otrzymywać powiadomienia o nowościach.

Szanujemy Twoją prywatność.

O stronie

"Przewodnik duchowy" jest serwisem, którego treść koncentruje się wokół tematyki rozwoju duchowego i osobistego oraz życia w harmonii z wszechświatem. Uważamy, że duchowość nie ogranicza się do jednej religii czy filozofii – jest uniwersalna i dotyczy w takim samym stopniu wszystkiego i wszystkich. Dlatego też chcemy przybliżyć Ci nauki i mądrości duchowe, niezależnie od źródła ich pochodzenia. Pamiętaj: w duchowości najważniejszy nie jest Bóg, guru czy kościół, lecz człowiek i jego droga.

Szukaj na stronie

Ta strona została znaleziona m. in. przez następujące frazy: cnoty boskie, czyli ludzkie, cnoty kardynalne, cnoty boskie i cnoty główne, cnoty główne, cnoty boskie i kardynalne, cnoty główne 7, 7 cnót głównych, cnoty główne kardynalne, 4 cnoty boskie.